Черкесстаным  (Çerkezistan)  и    щ1ыналъэхэр   Дербент    дэс    тепщэм   и  унафэ  щ1этщ.  Ар    щымыгъуазэу   мы    щ1ып1эм   зыри   щызек1уэфынукъым.  Ауэ мыбы   щыщ  зиусхьэнхэм  тыгъэрэ  саугъэтрэ  яхуэпщ1мэ,  ц1ыху къыпхуагъак1уэри,  уи   гъусэу  кърагъэк1ухь:   жэщк1э  узэк1уал1эм нек1уал1эу,  къыпщамыгъэщ11ауэ  зиусхьэным   деж,  мэлыхъуэ  пщы1эм е пщычом  урашал1э.  Уи  гъащ1эми  уи  мылъкуми ущ1ытешыныхьын щы1экъым. Уи  бысымым  тутын,   мастэ   е  1уданэ  ептмэ, дунейр къутэхук1э  къыпхуэарэзыуэ  пщ1э  къыпхуищ1ынущ.  Гъуэгуанэ  утетыхук1э  уи   щхьэм,  уи  мылъкум, уи   бынхэм,  уи  1ыхьлыхэм    папщ1э  и  псэ  еблэжынукъым.   Шэч   хэмылъу,   мыбыхэм     хьэщ1э   гъэлъэп1эн    хьэлыр   минк1э   нэхъ    яхэлъщ,    дыгъуэным    нэхърэ.   Пэжыр  жып1эми,    апхуэдэ       дагъуэ    зи1эр      мы     лъэпкъым    и    закъуэкъым.

Челеби Эвлия

ХьэтIохъущокъуэ   Къазийрэ   Макаров  Тимофейрэ   я  зэхуакум щекIуэкIа   щIэныгъэ   зэдауэм    адыгэр   нэрылъагъуу   щытекIуащ.  Хъийми    имыкIыу,     жагъуэгъум    и    псалъэ    папцIэхэр    къипхъуатэурэ   хуэзэу   жэуап    езытыжыфа    ХьэтIохъущокъуэр   щIэныгъэ  дауэкIи   зэрыIэзэр   ар    щхьэхуимыту   зыхэхуа     зэпеуэм     къигъэлъэгъуащ.  Интеллигентым хэлъыпхъэ  Iэдэбыр  дэплъагъуу, абы Макаровым   и    псалъэ   пхъашэхэм  гъэхуарэ    гурыIуэгъуэу    жэуап    иритыфащ.    Акъылэгъу   ухуэмыхъункIэ   Iэмал   имыIэу,  ХьэтIохъущокъуэм  утыку кърилъхьащ  Къэбэрдейм   анэдэлъхубзэкIэ  тхыбзэм   зыщегъэужьын  хуейуэ къызэрилъытэри  къыщIилъытэри.

ХьэтIохъущокъуэ Къазий

Къуэдзокъуэ Лэкъумэн

Сыщалъхуа Хэкуу адэжь лъахэ!

Услъагъужыну пIэрэ зэ?

Куэд щIауэ си гум щызгъэфIахэр

СхуащIакIэщ нобэ дэкъузэн.

Дахагъэт, гъащIэт, лъагъуныгъэт

ИгъащIэм си псэм и нэрыгъыр.

 

Къуэдзокъуэ Лэкъумэн

Куэду зезгъэубгъунт си хъыбарым, ауэ си фIэщ хъукъым мы «зи щхьэфэ сиIэба»

Iуэхугъуэхэр къэкIуэну щIэблэм яфIэгъэщIэгъуэныну. Абы къыхэкIыу,

чэнджэщ   зыбжанэкIэ захуэзгъэзэнут щIалэгъуалэм: нэхъыжьхэм я жыIэ

фытет, «дыадыгэщ» жыфIэу фыкIийуэ фыдэмыту, сэбэп фызэрыхъуным  яужь

фит!

Сабийхэр адыгэбзэкIэ матхэ

ЛIыхъужь уэрэдхэр

Бгъэдыхьэфынурэ зылӏ къахэмыкӏыурэ къызэтреукӏэ,

Ар щымыхъужымэ къалэм топыжьри, уей, къырашыр.

Ягъэшынэнурэ гын фӏэкӏ имылъуэ, уей, зэ мауэ,

Щахуэмышынэмэ топым и шэрхъри, уей, щӏым хатӏэ.

Яузэдыжри щӏыгур дэпсалъэурэ, уей, ягъауэ,

Чэщанэ быдэри топышэ гуащӏэмэ, уей, долъалъэ.

Къелъэлъэхахэми Екъубуэ хахуэри, уей, дощахэ,

Екъуб и укӏыкӏэри и анэжь тхьэмыщкӏэми, уей, зэхехыр.

Къущхьэ Жамбот