Абхъаз-абазэ усыгъэ

Мыхъц Кэрим

ЗэзыдзэкIар: Агыр Т.

***

Лъагъуныгъэр  пасэ   дыдэу   си  тепщэу  сихуат  и  пащхьэ,

СымыщIэт  сэ  иджыри  абы   е   и  цIэ   е   и    щхьэ.

Иджы  сцIыхуати и  цIэри  и  щхьэри,

Езыр  сиIэжкъым, сыщысщ  сохущхьэри.

 

***

CыщIалэт,  стхыт   си     усэхэр    гупсэхуу,

СимыIэ   гукъеуэхэр   сытIысрэ   къэзгупсысу.

КIуащ  си   щIалэгъуэр,  сотх  си   усэхэр

СимыIэж  гурыфIыгъуэхэр  гукIэ  къызхуэсхусу.

 

***

Мис,  къохъу  апхуэдэ -

Уигу  зыгуэрэ  къизэрыхьмэ,

Уегъэджэрэзри  абы

Ущигъэскъым зы махуэ.

Ауэ  уи  пащхьэм  идеж  ар

ИрикIуэу къыщигъуалъхьэкIэ,

Уотыншыжри упоплъэ

НэгъуэщI  зыгуэрым.

 

Мыпхуэду  сигум

Къихъуэри лъагъуныгъэр

Къысщыхъут абы  сэ

Сыкъимыгъэнэжыну зэи.

Ауэ  сигъэджэрэзами  куэдрэ

Иджы  сатыркIэ  илъщ  си  пащхьэ,  арыншэныр.

 

***

Ди  къуажэм  сыкъыхоплъэ жыжьэу

КъокIуатэ  пшыхьыр, содаIуэ.

Зы  уэздыгъэ  къыщоблэ  къуажапщэмкIэ

Зы  уэздыгъэ  ищхъэрэмкIэ  щыщIонэ.

 

Зэхукъуэплъхэ  фIэкIа  зэбгъэдэхьэфкъым

ЗэжыраIэнуIати, мэукIытэ.

Зырызу  я  зэхуаку  къыдэувэурэ

Жэщ уэздыгъэхэр зырызу къыхонэ.

 

Мис апхуэдэу зэгуэрым, зэман гуэр  япэ

Илъэс зы  пщыкIубгъу ди  япэкIэу пIэрэт?

Уэ  укъыщалъхуащ  ди  къуажэм и къуажапщэм,

Сэ сыщалъхуащ  а   къуажэм  и щхъэрэмкIэ.

 

Дызэхукъуэплът  дызэбгъэдэмыхьэфу

ДигъащIэр, къимыгъэзэжыну блэкIт.

Сыт хуэдиз  къыдэувар  ди  зэхуакум

Дызэрымыгъуэтын щхьэкIэ уэрэ сэрэ.

 

Дызэхукъуэплът  дызыбгъэдэмыхьэфу

Къимыгъэзэжыну блэкIт  ди   гъащIэр.

Сыт  хуэдиз  къыдэувар  ди  зэхуакум

Дызэрымыгъуэтын  щхьэкIэ  уэрэ  сэрэ.

 

***

Зы гъащIэ закъуэр, сенычыщхьэ  закъуэр

Уэс жьыбгъэр  къожьэ, щIыIэри  Iей  мэхъу.

Уримыджэгу, маржэ, уисенычыщхьэ  закъуэм

Жьыбгъэм иумгъэгъэукIыфI, жьэгу мафIэ къыхэщIыкI.

 

УщыхэщэтыкIыр

 

«Хьэлъэу узгъэщатэр  сыт зэм-зэми  ухэскIыкIыу, -

щабэу  укъызоIусэри,  жоIэ, -  сыт  мыгъуэр  къоуз?»

Дауэ бжесIэну, си  IэфI! Куэд  щIауэ спкъырымыкIыу

Мы си  гъащIэр, зэрысщIэжрэ мыувыIэжу  къызоуз.

 

***

Япэу къыщысхуэкIуам си лъагъуныгъэр

Уэ сыпхуэлIэу, сыпхуэлIэу  мы  сигур гумэщIт

Дыщыпсэуамэ аратэкъэ  уэрэ сэрэ

А езы  ди  уэрамым  идей.

 

Жьыбгъэ куэд  къепщакIэщ

Ди къуажэ сыкъыщыдэкIа лъандэрэ.

Нэщхъеибзэу жызоIэ’зэпыт мис иджы:

Дыщыпсэуамэ аратэкъэ  уэрэ сэрэ

А езы ди  къуажэм идей.

 

Си  чэзу  къэсу дунейр щысхъуэжкIэ

Абдежми  сыщегупсысыну къыщIэкIынщ зэ:

Дыщыпсэуатэмэ аратэкъэ  уэрэ сэрэ

А езы ди  дунейм идей.

 

***

Уэ  сыпщыгъупщэжау… щырет апхуэдэу

Дэхьэшхэнщ  уэздыгъэ щIэгъэнар махуэ шэджагъуэм.

Зыми  зихъуэжынукъым  уэ  уидежкIэ

Зы махуэ  гуэр  уигу  сыкъэкIыжми сэ.

 

Зэгуэр  сыкъызэрыдэкIыжам согупсысыж  уи пщIантIэм

СыкъызэрыдэкIыжам «фIыкIэ»  жызмыIэфу.

Апхуэдэу дыкIэрокIыж  ди  гъащIэми

Псалъэр зэрылейр къыдгурыIуэурэ.

 

СыкъыщымыкIуэжыххэм

 

Къыспэплъэу  щыта  нэхуыщ  нурхэр  щыIэжкъым

СыкъыщымыкIуэжыххэм.

Ди анэ игъэпщтыра шейри упщIыIужа

СыкъыщымыкIуэжыххэм.

Дыщэ нэпскIэ къегъыха… си  кIарцейр, ди гупэм деж

СыкъыщымыкIуэжыххэм.

Бжыхьым тет ди адакъэри къелъэжа

СыкъыщымыкIуэжыххэм.

ЩIехъуымэ уэсым мис си лъагъуэр, лъэужьыр

СыкъыщымыкIуэжыххэм.

«Иджы укъэмыкIуэжыххэ!» жиIа… езыми

СыкъыщымыкIуэжыххэм.

 

***

Кърухэр  къокIуэж

ДыгуфIэжын  щхьэкIэ,

ЦIыхухэр  къыщIокI

УафэмкIэ плъэну.

 

ЦIыхухэм ящIэкъым

Къызэрымылъэтэжыр зы  къру,

УIэгъэ хьэлъэ  гуэр  техуэу

Къэгуоурэ зэрылIар.

 

Кърухэм яхуэдэ  къэпсу

Гъуэгу  сытетщ  игъащIэм.

Зэ сыкъаплъэурэ  ди  къуажэмкIэ

СыщылIэжмэ зыщIыпIэ сэри.

ЩыпежьэхэкIэрэ

КъэкIуэжам гуфIэгъуэкIэ,

Гу лъатэну  пIэрэ

СыкъызэрымыкIуэжам сэ.

 

Къест уэсыр

 

Къест уэсыр,  къест уэсыр, къест…

«Къызэжьэ» зыхужыпIам деж  сыкъеуэ-сынеуэу сыщытт.

Мис кIуа… зы  сыхьэт, сыхьэтитI, зы махуэ…

Зы  тхьэмахуэ, мазэ  ныкъуэ, зы мазэ

Илъэс  кIуа… Мис

Мис, икIа  илъэсищэри

УкъызэрымыкIуэрат  сгъэщIагъуэр

Ауэ  нэхъри  нэхъ сгъэщIагъуэр

Мы уэсыр  зэрымувыIэжрат.

 

ЕтIуанэ  илъэсищэм

Щыхэхьэм си  ежьэныр,

Лъэмакъ  гуэрэхэр  къэIуа

Сынаплъэмэ, - укъокIуэ! –

УзэрыпIащIэм  къыхэкIыу

Уи  IэлъэщIым  къыщIэхуа уи щхьэцым

Налкъут-налмэсу уэсыр  хэсу.

«Схуэгъэгъу?!» - жыпIа… Уэ

Укъысхукъуэплъри  мо  щабэ-щабэу

Къест  уэсыр, къест  уэсыр,  къест…

Къест уэсыр, къест…