Брат Хьэсин

Къуалэбзухэм я адыгэ фIэщыгъэхэр

Адэжынэ. Куропатка. Perdix.

     1.    Серая куропатка.  – PerdixperdixL. (33);

-  Серая куропатка кавказская горная.

Perdix perdix canescens B. (49)

-  Серая куропатка равнинная.

-  Perdix perdixlucida Altum (49).

Кавказым  лIэужьыгъуэм и щIыпIэ теплъэгъуитIым уащыпэщIохуэ. (49) Адэжынэр джэд  теплъэ хэкIыгъуэм хэхьэ мэзджэд лъэпкъым щыщщ. Жыг щыпытIысхьэр зэзэмызэ  дыдэщ. И щIыбыр щхъуэ-гъуабжафэщ, фIыцIафэ къыщIэуэу; пщэ  гупэр  гъуэжьыфэщ, хулъащхьэр щхъуэщ, ныбэгу щIагъым  къандесым ещхьу  гъуафэ  къызытеуэ бжыгъэ хэлъщ. Анэр нэхъ цIыкIущ.  Щопсэу  Европэм,  Азие  цIыкIум, Ираным,  нэгъуэщI щIыпIэхэм. И нэхъыбэм лъэтэжкъым, мэIэпхъуэ. Ди къэралым  и  ищхъэрэ-къуэхьэпIэ лъэныкъуэхэу уэсыр здэбэм щыIэхэр ипщэкIэ къолъатэри щIымахуэр щрах Ипщэ Украинэм, Кавказыкум, Курыт Азием. Адэжынэхэм нэхъ бэгъуэгъуафIэ ди къуалэбзухэм яхэмытми (зэ гъуэлъхьэгъуэр джэдыкIэ 24-м нос) я бжыгъэм кIуэ пэтми хощI щхьэусыгъуэ зэхуэмыдэхэм къахэкIыу.

Адрей  джэд   теплъэхэм  елъытауэ  адэжынэр  нэхъ  щымащIэщ Кавказыкум.  Молэмусэ  Хь. ЗэритхымкIэ (5I), е  20   лIэщIыгъуэм и 50 гъэхэм ар  и  бжыгъэкIэ  къызэрыкIуэу  щытащ. ИджыкIэ  нэхъ  здэплъагъур мэкъумэшымрэ  Iэщымрэ  здэкIащхъэ  къущхьэ  лъапэхэрщ – мэкъупIэхэм, хьэсэпкъым,  чыцалъэм, псыхъуэхэм. Iус нэхъыщхьэр: удз тхьэпэ, жылэ, гъавэхэкI, хьэпщхупщ. «Адэжынэм и гъащIэр Тхьэм уигъэгъэунэху» гыбзэм къикIыр «шынагъуэ зэпымычым ухэмыкIыу упсэу» жыхуиIэщ. (Еплъ апхуэдэуи: адэжынэхужь, адэжынэцIыкIу, адэжынэшхуэ, къумадэжынэ, къуршадэжынэ).