Хьэдис плIыщI

Хьэдис  плIыщI

Тхылъыр  къабыл  ищIащ Къэбэрдей-Балъкъэр  дин  IуэхущIапIэм и щIэныгъэлIхэм  я  советым

 

ЗэзыдзэкIар: Тхьэкъуахъуэ Iэуес Къэрэлбий и къуэ

 

 

Япэ хьэдис

                 МуIминхэм я унэфэщI Iэбу Хьэфщ  Гьумар  Iибнуль ХъэтIтIаб Алыхьыр арэзы зыхуэхъуным  жиIащ: зэхэсхащ Алыхьым и лIыкIуэм Алыхьым и хъуэхъумрэ и сэламымрэ зылъысыным  жиIауэ: «Пэжыращи IуэхущIафэ  псори   гухэлъым  (ниетым)  тещIыхьащ,  пэжыращи дэтхэнэ  зы  цIыхуми  къылъысыжынур  и  гухэлъыращ. Хэт  Iэпхъуауэ (хиджрэ)  щытми  Алыхьымрэ  Абы и  лIыкIуэмрэ папщIэ, Iэпхъуа мэхъу Алыхьымрэ  Абы и  лIыкIуэмрэ папщIэ; хэт и Iэпхъуэныгъэр  дунеягъэ хъугъуэфIыгъуэрамэ, хьэмэрэ  цIыхубз  нэчыхь  зыхуитхынурамэ, абы  и  Iэпхъуэныгъэр  щIэIэпхъуаращ».

                                                 КъаIуэтэжащ: Бухъари №1;  Муслъим №1907

 

ЕтIуанэ  хьэдис

                 Аргуэру, Гьумар,  Алыхьыр  арэзы  зыхуэхъунум, къеIуэтэж: «Махуэ  гуэрым,  Алыхьым  и  лIыкIуэм Алыхьым и хъуэхъумрэ и сэламымрэ зылъысыным дыбгъэдэсу, къыздикIар дымыщIэу зы  цIыху къыдбгъэдэхьащ, щыгъын хужьыбзэ щыгъыу, и щхьэцыр фIыцIабзэу, и теплъэкIэ пхужымыIэну ар гъуэгурыкIуэу, икIи дэ тщыщу зыми  имыцIыхуу. Бегъымбарым и  гупэм  къэтIысащ, и  лъэгуажьитIыр Абы  и лъэгуажьитIым пэщIэгъэкъуауэ, и  IитIри и  куитIым тырилъхьэри, жиIащ: «Уа Мухьэммэд къысхуэIуатэт,  сыт  Ислъамыр?»

                 Алыхьым и лIыкIуэм  жиIащ: «Ислъамыр ар: Щыхьэт утехъуэныращ,   Алыхьым   нэмыщI  тхьэ  зэрыщымыIэм  икIи   Мухьэммэд Алыхьым  зэрилIыкIуэм; Нэмэз   щIыныращ;  Сэджыт  тыныращ;  Рэмэданым  унэщIыныращ; Хьэж пщIыныращ Алыхьым и унэм, гъуэгу  хуэбгъуэтыну пхузэфIэкIыу  щытмэ».  Абы   жиIащ:  «Пэжщ».

                 Дэ дгъэщIэгъуащ Бегъымбарым еупщIу, и жэуапым щыхьэт зэрытехъуэжыр. Ар  еупщIащ: «КъысхуэIуатэт сыт Iиманыр?» (Алыхьым и лIыкIуэм) жиIащ: «Ар  уи  фIэщ  хъунращ,  Алыхьыр,  Абы  и  мэлаIикхэр, Абы  и Тхылъхэр, Абы  и  ЛIыкIуэхэр,  Ахърэт   махуэр, Уи фIэщ хъунращ  фIымрэ  Iеймрэ Абы и  ухыгъэу зэрыщытыр». Абы жиIащ: «Пэжщ». Ар еупщIащ: «КъысхуэIуатэт,  сыт Iихьсаныр?»

ЖиIащ: «Ар ухуэпщылIыныр  аращ Алыхьым,  плъагъум хуэдэу, уэ умылъагъуу  щытми, Езым укъелъагъу».

Абы  жиIащ: «Сыхьэтым (дуней къутэжыгъуэм) и гугъу къысхуэщI».

ЖиIащ: «Абы  теухуауэ  зэупщIым  нэхъыбэ  ищIэкъым  къеупщIам нэхърэ».

Абы  жиIащ: «НтIэ,  къызжеIэ абы и нэщэнэхэм щыщ».

ЖиIащ: «ПщылI цIыхубзым къилъхужынращ  пщы  езым  абы  хуэхъужынур икIи плъагъунущ лъапцIэу, пцIанэу, къулейсызхэу, мэл зыгъэхъу мэлыхъуэхэр унэ  лъагэхэр  ухуэнымкIэ  зэпеуэу».

                 Абы  иужь   а   цIыхур  IукIыжащ,  зэман  дэкIауэ Алыхьым и лIыкIуэр   къызэупщIащ: «Уа    Гьумар,  пцIыхурэ а  упщIэхэр  къызэзытар?»

Сэ  жысIащ: «Алыхьымрэ Абы  и  лIыкIуэмрэ ар  нэхъыфIу ящIэ».

ЖиIащ: «Пэжыращи ар ДжабраIилщ, къыфхуэкIуащ фи диныр фигъэщIэн папщIэ».

КъиIуэтэжащ: Муслъим №8

 

                                                    ЕпщыкIутхуанэ хьэдис

         Iэбу Хурэйрэ  Алыхьыр арэзы зыхуэхъуным къиIуэтэжащ: Алыхьым и лIыкIуэм  Алыхьым и хъуэхъумрэ и сэламымрэ  зылъысыным  жиIауэ:

«Хэт и фIэщ хъуми Алыхьымрэ Къеймат махуэмрэ, жыреIэ фIы е зыреущэху. Хэт и фIэщ хъуми Алыхьымрэ Къеймат  махуэмрэ, пщIэ хурырещI и гъунэгъум. Хэт и фIэщ хъуми Алыхьымрэ Къеймат махуэмрэ,  ирегъэлъапIэ  и  хьэщIэр».

КъаIуэтэжащ: Бухъари №6018; Муслим №47

 

ЕпщыкIуханэ хьэдис

           Iэбу  Хурэйрэ  Алыхьыр  арэзы зыхуэхъуным къеIуэтэж: зы цIыхухъу къелъэIуащ Бегъымбарым   Алыхьым и хъуэхъумрэ и сэламымрэ  зылъысыным  къеущиену, жиIащ  Абы: «Умыгубжь». Абы  иужь  зыбжанэрэ къытыригъэзэжащ и лъэIум, ау Бегъымбарым  Алыхьым и хъуэхъумрэ и сэламымрэ  зылъысыным   къытегъэзэжыгъуэ  къэс  жиIэрт: «Умыгубжь».

   КъиIуэтэжащ: Бухъари № 6116

 

                                              ЕпщыкIуиянэ хьэдис

            Iэбу Зэрр Джундэб  Iибн Джунадэрэ, Iэбу Гьэбдур Рэхьман Мугьаз Iибн Джэбэлрэ Алыхьыр арэзы тIуми къахухъу къаIуэтэжащ: Алыхьым и лIыкIуэм Алыхьым и хъуэхъумрэ и сэламымрэ зылъысыным жиIауэ: «Щышынэ Алыхьым дэнэ ущыIэми. Iейуэ блэжьам къыкIэлъыкIуэу лэжь фIы, ар  кIэригъэкIыжыну. ЦIыхухэми  яхущыт хьэлщэн дахэкIэ».

КъиIуэтэжащ: Iэт Тирмизи №1987; Iэл-Iэлбани: Сэхьихь Iэл джамигь №97

 

 

ТIощIрэ ебланэ хьэдис

        Iэн-Нэууас Iибн Сэмгьан Алыхьыр арэзы тIуми къахухъу къиIуэтэжащ: Алыхьым и лIыкIуэм Алыхьым и хъуэхъумрэ и сэламымрэ зылъысыным жиIауэ: «ФIыгъэр – ар щэн дахэрщ, гуэныхьыр – ар уи псэр зыгъэпIейтейуэ, нэгъуэщI  цIыхухэм къащIэну уи жагъуэращ»

КъиIуэтэжащ: Муслъим №2553

 

                 Уабищэ  Iибн  Мэгьбэд Алыхьыр арэзы зыхуэхъуным къыжиIэжащ, зэгуэрым сыкъэкIуат Алыхьым и лIыкIуэм Алыхьым и хъуэхъумрэ и сэламымрэ зылъысыным и деж, жиIащ: «ФIыгъэр зищIысым ущIэупщIэну укъэкIуащ?» Жэуап стащ: «НтIэ». Абы жиIащ: «Зыхуэгъазэ уи гумрэ уи псэмрэ  чэнджэщкIэ, сыту жыпIэмэ  фIыгъэр, ар уи псэр зыгъэсабыру, уи гур зэпIэзэрыту щызыгъэтщ, гуэныхьыр ар уи псэр зыгъэпIейтейуэ уи гум зэхэзещхъуэн щыхъуращ, узахуэу цIыхухэм мызэ-мытIэу укъалъытэми».

 КъаIуэтэжащ: Iэхьмэд №18006; Iэд  Дарими №2575. Iэл-Iэлбани: Сэхихь Iэт-Тэргъиб №1734