Кавказ гъэр

КАВКАЗ ГЪЭР

ЗэзыдзэкIар Ацкъан Русланщ

ЯПЭ IЫХЬЭ

Бгы лъапэм жылэ щызэхэсщ,

ЩIэтIысыкIауэ гукъэкIыжым.

Шыхулъагъуэу вагъуэхэр мэшэс,

КъахэкIуэсыкIым зиукIыжу.

Щхьэщыгум кIыхьу зыщеIыгъ

Уэнжакъ нэщхъейхэм къариху Iугъуэм,

ИтIанэ уафэм хошыпсыхь

Гум къыщIитхъ псори зэрыщIыгъуу.

Сабийхэм пщIыхьым къыщахухь

ГугъапIэ нэхухэм я псэупIэр.

Шэрджэсхэм бжьэпэм щадз ныбжь кIыхь,

ЩIыгу техъукIар я уэршэрыпIэу.

Зэм шы телъыджэм ящI и гугъу,

Зэм я ауанщ урыс сэлэтыр.

Мы дунеижьым зеудыгъу,

Ирашэжьам лIыхъужь уэрэдыр.

Шэрджэсхэм Iэджэ ягу пымыкI,

АрщхьэкIэ пожьэ зэса гъащIэм.

Нэху къатемыщхьэу дошэсыкI,

ДекIуэкIыу бгыхэм я нэгу пхъашэм.

II

 

Бзылъхугъэ цIыкIухэр дожей Iуащхьэм,

Шу къемыплъэкIхэм я Iэр хуащIу.

Гъуэгущхьэ сабэр мэтIысыжри,

Гъуэгу дыжьыныфэр къыпхопсыжыр,

НэгъуэщI шууейхэм къахуэлыду,

Гум щыщIэр зыуи къимылъытэу.

ГъуэгунапщIэ удзыр Iурехыж,

Къытрихьа сабэм игъэщхъауэ.

Тэрчыжь мэшхыдэ щIэгъэщхъуауэ,

АрщхьэкIэ зым зэхимыхыж

Абы гукъанэу кърихьэкIыр.

И напэр псым кърихулэкIми,

Мыхъей нэпкъ задэм и зы налъэ.

Ухуейм зэгуэч, ухуейм къэкъуалъэ.

БампIэгъуэу щымт мы дунеижьыр,

Къэмыкъугъатэм хьэIуцыдз

Е щхьэрыутIыпщу шы зырыз

Зэпрымыжтэм губгъуэм, щыщу.

III

ЗэщIэблэрт удзыр алэрыбгъуу,

Бгы нэкIуи тафи иуфэбгъуу.

Къуршыпсым мывэхэр итхьэщIт,

Толъкъун-IэгъуапэмкIэ илъэщIу.

Къабзагъэ нэхумкIэ зигъэнщIт,

Мыух гуфIэгъуэр псэм къигъэщIу.

Бзылъхугъэ цIыкIухэр бгым къожэх,

Псыр зэрыджэгум ягу хигъахъуэу.

Псы къабзэр Iэгум кърагъахъуэ,

Хьэрэмыгъэншэу мэдыхьэшх,

Iэлъынхэр псым щIагъэтIысыкIыу,

Къыхапхъуэтыжрэ – щыгуфIыкIыу,

Ещхь хъуауэ фIыгъуэ зэуэлIам,

Зи щауэм тыгъэ зыхуищIам.

Яхэтт Iэлъыныр зыутIыпщи,

Насып къихьыну гугъэ ищIу.

Бзылъхугъэ цIыкIухэр хэплъэрт псым,

Псы щIагъым щещIэу я сурэтыр.

Абыхэм ящIэт псэм къыхуэтыр –

Къыпэплъэрат имыщIэр зым.

Къыхадзэрт зэм уэрэд гугъафIэ,

Я макъым ныджэр дэуфафэу.

 

IV

 

Иужьрей бзийр ешэжыр дыгъэм,

Къуршыщхьэ мылым тецIэнтхъукIыу.

Щытщ Iуащхьэмахуэ, хэлыдыкIыу,

Мы дунеижьым и дамыгъэу.

Ялъэхъа шыхэр зэм мэщыщ,

Ягу къыщыушыр ямыбзыщI.

Къыдыхьэж Iэщхэр зэщIобууэ,

Iэхъуэм и макъыр щIагъэмбрыуэу.

Зы хъушэм итщ адрейр и ужь,

Яуфэбгъури – щIыр умылъагъуж.

Сыт хъушэм щIыгъуу кIуэ зу макъыр?

Ар лъэхъу зу макъым сыту ещхь.

Илъагъум уи нэм уигу хегъэщI:

Ялъэф гъэр-Iэхъуэхэм я лъакъуэр,

ДэуфIыцIу сабэм хэткIуэ лъыр.

Къощ нэгум зэрыузыр лыр,

Псэр зэрыузыр нэхъ Iеижу,

Къозауэ я псэм гукъэкIыжыр,

Гугъущ зэрамыIэри къэкIуэн.

А псоми гукъыдэж текIуэн.

Зы пщIыхь гугъэншэу, зэшыгъуащэу

ИокIуэкIыр Iэхъуэхэм я гъащIэр.

Уэрэд гуузырщ, нэпс гъэпщкIуарщ

Зыхалъхьэр я гум къыщеблар.

  КъыкIэлъыкIуэнущ