Нало Евгение

          

         

«Къэбэрдейр епщыкIуиянэ лIэщIыгъуэм и япэ Iыхьэм»

Дыгъэгъазэм и I7-м Къэбэрдей-Балъкъэр университетым и ЩIэныгъэлIхэм я хьэщIэщым лъэтеувэ щыхуащIащ  адыгэ тхыдэ щIэныгъэмрэ  егъэджэныгъэмрэ  фIыуэ  щацIыху  Нало  Евгение  Жамырзэ и пхъум  и IэдакъэщIэкI «Къэбэрдейр епщыкIуиянэ  лIэщIыгъуэм и япэ Iыхьэм» тхылъым. Гуманитар щIэныгъэхэмкIэ институтым и жэрдэмкIэ дунейм  къытехьа  тхылъым  и  къыдэкIыгъуэр  ирагъэхьэлIащ  а  тхыдэтх,  егъэджакIуэ  гуащIафIэр  илъэс 95-рэ  щрикъу   махуэм.  Тхылъым ихуа дэфтэрхэри, пэублэри, гу зылъытапхъэхэри   зыгъэхьэзырар  тхыдэ щIэныгъэхэм  я  кандидат Мэрзей Аслъэнщ.  НапэкIуэцI   щищым  щIигъу тхыдэ  лэжьыгъэ  щызэхуэхьэса  къыдэкIыгъуэм  ихуащ  щIэныгъэрылажьэм   адыгэ  тхыдэм,  псом  хуэмыдэу Къэбэрдейм,  теухуауэ    и Iэдакъэ  къыщIэкIа  тхыгъэ  куэд,  абыхэм  зэи   къытемыхуахэри   яхэту. 

И  гъащIэ  гъуэгуанэм  и  Iыхьэ щхьэпэхэр

 пэублэм щыщ пычыгъуэ

Нало Жамырзэ ипхъу Евгение дэфтэрхэм зэритымкIэ I920 гъэм дыгъэгъазэм и 20-м  КъБАССР-м  и  Аруан районым хэхьэ  Хьэтыуей (Старэ Урыху) къуажэм Нало  Жамырзэрэ  (Къубатий и къуэ) Нало (Мэрзей ХьэтIохъущыкъуэ  ипхъу)  Хьэжгуащэрэ   я  унагъуэм къыщалъхуащ. А зэманым  дэфтэрхэм  сабийр  дунейм  къыщытехьэ  махуэр  пэжу иратхэу щытакъым, ауэ,   Евгение  и анэм зэриIуэтэжамкIэ,  хъыджэбз  цIыкIур  къыщалъхуа  махуэр  чыристанхэм  я  IутIыжым техуат. I920 гъэм IутIыжыр зытехуар  мэлыжьыхьым  и  II-ращи, абы ипкъ иткIэ  ар   хъыджэбз  цIыкIур   къыщалъхуа   махуэу   плъытэ   хъуну къыщIэкIынщ.

Налохэ я унагъуэр  унагъуэшхуэт икIи къулейт. Абы исхэт:  адэ  Жамырзэ (I875  гъэ), анэ  Хьэжгуащэ  (I883 гъэ);  япхъухэу  Лейлэ (I909 гъэ), Нэфо (I9II гъэ),  Фэрдоус (I9I8 гъэ), Евгение (I920 гъэ);  я  къуэхэу Аслъэнджэрий (I907 гъэ), Адэлджэрий (I922 гъэ). Унагъуэм  иджыри  сабий  ибжанэ  исащ къэмыхъуу  дунейм  ехыжахэу.

Адыгэхэм  сабийм   фIащ   цIэ   дыдэм нэмыщI,   цIэ  леи   хуащI  я хабзэщ. А цIэмкIэ нэрыбгэр къацIыху благъэхэм, унагъуэм, къуажэдэсхэм. Куэдрэ  къохъу цIыхум зы цIэ къудей мыхъуу,  цIитI, уеблэм цIищ щызэрихьэ.  Налохэ я унагъуэри апхуэдэт. Жамырзэ унагъуэми благъэхэми я дежкIэ  Бузэт, Хьэжгуащэ – Зизэт, Аслъэнджэрий – ТIитIэт,  Адэлджэрий – ПIытIэт ик1и  Iэдэт,  Фэрдоус – ТинэкIэ  къеджэт.  Евгение къыщалъхуам  Жанкъудас къыфIащауэ щытащ, ауэ дэфтэрхэм зэрихуа цIэр Евгениещ, унагъуэм къызэрыщеджэу  щытар  Блаут.

Хъыджэбз  ц1ык1ур  сабий   кIасэти,   ара  къыщIэкIынщ  адэм  и гулъытэ  лей  къыщIылъысар.  Ар  дунейм  къыщытехьам Жамырзэ  Хьэту-Анзорей  къуажэ  сельсоветым  и  унафэщIу   икIи   ревкомым  и  председателу щылажьэт.

I929 гъэ пщIондэ, и адэр  япэу  ягъэтIысыху,  Евгение Хьэтыуей (Старэ Урыху) къуажэм щеджащ. I929 гъэм Нало Жамырзэ Къубатий и къуэр РСФСР-м и Уголовнэ хабзэм и 58-I0  къуаншагъэм  ипкъ  иткIэ  хьэпсым ирадзэри  I930 гъэм щIышылэм и 29-м  унафэ къыдэкIащ  ар «илъэсийкIэ  хьэпсым  щаIыгъыну, унагъуэр Ищхъэрэ крайм (Северым) ягъэIэпхъуэну, я мылъкур трахыну».  

Гъатхэпэ   мазэу   Налохэ   я  унагъуэм   и  мылъкур  трахри,    уэс  джафэм  щыпсэуну   хаутIыпщхьауэ   щытащ…