Къаныкъуэ Заринэ

Ди хьэдагъэри нэжэгужэ дыдэт

       Нобэ аргуэру ди джэгу-хьэгъуэлIыгъуэ сурэтыр ныбжьэгъухэм къыдахыжауэ фейсбукым щызэпаплъыхь. Аргуэру сынысащIэщ жи... Ар къахэсхьэри псалъафэ си ныбжьэгъухэм яхуэхъуащ. Еуэри, си ныбжьыр фIыуэ фIэкIарэ сашэнуи сыпэмыплъэжу сашэ... Си щыпэдэкIуэу щыщыткIэ си щIэщыгъуэнтэкъэ - си щIэщыгъуэт, ауэ си акъыл тIысамкIэ къызгурыIуэрт езгъэлеищи зэрымыхъунур. Гуащэ схуэхъуа цIыхубзыр псоми къацIыхуу, дохутыру куэд щIауэ я къуажэ, я районым шылажьэрти, нысэ къызэрыхуашэжар ягъэхъыбаращ, ауэ ар къуажэм дэсу, сэ къалэм сыщыпсэу-сыщылажьэу дызэпэIэщIэу екIуэкIырти, сыкъэзылъэгъуар мащIэт. Куэдрэ сахэмыхьэжыфми, лъэпкъым нэшхъеягъуэ, гуфIэгъуэ щаIэхэм деж сыкIуэрт. Джэгу зращIэкI ныбжьыщIэхэм щхьэкIэ сыукIытэу, сыкъэзыцIыху гуэрым: "Марэ и нысащIэ цIыкIур флъэгъуа?!" жиIэнт, иригъэжьэнти, цIыкIу дыдэкIи узэмыджэн, нысащIафэ зытемытыщэм унэишэ щIэрыщIэу пхуащIынум къеблагъэ! IэплIэ, хъуэхъу, зэрыцIыху... Нэхъ гугъужыр хьэдагъэхэрат. Мо нэшхъейуэ, хьэдэ изыхауэ щыс фыз гупым гузэвакIуэ сыдыхьауэ сахыхьамэ, аргуэрыжьу: " Марэ и нысащIэ цIыкIур къэкIуащ Iей! Мыра? Уэри плъэгъуатэкъэ? Сэри слъэгъуатэкъым !" ...хьэдагъэр нысащIаплъэ хъужырти, зыр адрейм къриджэурэ къуажэ фызхэм IэплIэ къысхуащIу... Гъынри бжэнри щагъэтыжарэ гуфIэу, хъуахъуэу! "НысащIэ цIыкIур" и напIэр игъалIэрэ къахэпIиикIыу унэкум иту... Ауэ щыхъукIэ а фызыку зи бын балигъхэр сэр нэхърэ фIыуэ нэхъыщIэу е си ныбжьу... Iуэхур кIыхьлIыхь хъуарэ къекIуэкIым ухэгушыIыхьи мыхъуу - хьэдагъэт жи... Си ныбжьэгъухэм деж схуэмышэчу щыстха щыIэщ: "Анджыгуэру сынысащIэ цIыкIущ, ди хьэдагъэри нэжэгужэ дыдэу йокIуэкI ..."

Фызыжь ухъуми ущымыгугъ ...

Студент сыхъумэ ахъшэ къызэлъэлъэхыну фэкI сщIэртэкъым. Сэ сы-студенту зыщIэу зы цIыху балигъ ахъшэ иIыгъыу зблэкIын хуейтэкъым, къызимыту. Ар къызыхэсхыр ди унагъуэм къыщекIуэкIрат: ди адэм ахъшэ куэду иIыгъыу дэкIырт, зыри имыIыгъыжу къыдыхьэжырт. "Дэнэ апхуэдизыр здэпхьар?!" - жаIэу еупщIамэ, инэхъыбэм :"Мобыхэ я къуэм е я пхъум сыхуэзати естащ. Ар - студентщ! " - жиIэрт. ИкIи благъэ-гъунэгъу жиIэу зэхидзыртэкъым - хэти дэIэпыкъурт, еджэу къищIа закъуэмэ. Ахъшэ зытригъэкIуадэхэм лIыжьи, фызыжьи, нысащIи хэтт (ди адэм лъэпкъым нысэ къыхашамэ, иIэтырт, игъэлъапIэрт, фызыжь е лIыжь лъэпкъым щыщу куэд щIауэ имылъэгъуамэ, и унэ кIуэрти, щIэупщIэрт, зэрыгурыIуэгъуэщи, IэнэщIу зыщIыпIи дыхьэртэкъым...), ауэ сэ нэхъ сигу къинэжыр а зы псалъэрат - студент! ЕджапIэ нэхъыщхьэ ущIэсыным пщIэшхуэ зэриIэр сэркIэ наIуэт икIи къысхуэгъэсыртэкъым школыр (курыт еджапIэр) къэзуухыу еджапIэ нэхъыщхьэ сыщыщIэтIысхьэнур... АдэкIээээ... Къыстратхъуэнущ!

           Ди адэм езым фIыуэ демыджэу къытхуидэххэртэкъыми, а еджапIэ нэхъыщхьэр арыншами къыспэщылът... Ауэ, мо си школ къэухыгъуэмрэ ди адэм и сымаджэгъуэмрэ зэтохуэри, сэр-сэру еджапIэ нэхъыщхьэм сыщIотIысхьэ, ди анэм "уэ зыр уемыджэми зы ягъэ кIынукъым, узэрезгъэджэни сиIэкъым, " - жиIарэ пэт. Сыт щхьэкIэ? Сэ дяпэкIэт псори къыщыздэIэпыкъунур. 

            Ломоносов жаIэри урысым къуажэм къыдэкIауэ зы еджагъэшхуэ яIащ пасэм. Ар лъэсу ежьэри къалэм нэс кIуат жаIэ, еджапIэм щIэтIысхьэн щхьэкIэ. Зи мыхъу, зэ нэсщ, къанэри, дэсащ къалэм. Сэ седжэн щхьэкIэ махуэ къэмынэу къуажэм сикIыурэ къалэм сыкIуэрт. Сылъэстэкъым, ауэ узижагъуэр еужьэт абы щыгъуэ дэ дызэрызекIуэу щыта автобусхэм... Уи цIэр пщыгъупщэжыху уежьэн хуей щыхъу щыIэу... Къалэм сыдэсу сыригъэджэну ди анэм апхуэдэ зэфIэкI иIэтэкъым. Махуэм а гъуэгупщIэ тIэкIур къызитыфмэ тIури дыгуфIэрт. 

         Иджыпстуи сыпIащэ дыдэкъым, уеблэмэ, сафIэуэдщ, атIэ а зэманым си нобэрей уэдагъым кIилэ пщыкIутх хуэчэмыжу апхуэдэу сыгъурт, си бгым хуэхъун бостеикIэ згъуэтыртэкъыми, згъуэтыр бгырыпхкIэ ерагъыу пезгъэIыгъэу... Сытми, цIыху щыхуэзэр гъуэгурамэ - гъуэгум сытет зэпытт, гущIэгъу нэхъ зыхуащIыр уэдырамэ, егъэлеяуэ сыуэдт, жьым ихьынущ жыхуаIэм сыхуэдэу. СыкъомылъагъункIи Iэмал имыIэу сыкIыхьт. Сызэреджэр зыщIэ куэд благъэми, Iыхьлыми, гъунэгъуми, къуажэгъуми сахуэзэнтэкъэ - сахуэзэрт, ауэ... щыуарэ гъуэщауэ зы закъуэ къахэкIакъым сызыгъэфIэн, сызыгъэгушхуэн. Ди анэм ар зэгуэрым жызоIэ, жызоIэри согъэдыхьэшх: "Уи шыпхъу нэхъыжхьэм сыту уемыупщIарэт зыгуэрым фызэреджэм щхьэкIэ ахъшэ къывита жыпIэу? Азэлыхь, фи адэм хуэдэу ... зи жып ущIа жылэм дэмыса. Мис ар пщIэн хуеящ. ДяпэкIэ укъэмыпцIэн щхьэкIэ зэгъащIэ: уашэми зыми уигъэфIэнукъым, фызыжь ухъуми зыми тыгъэ лъапIэхэр къыпхуищIынукъым..." Ар мис иджы къызгурыIуа си гугъэщ, жьы дыдэ сымыхъу щIыкIэ. 

Шыдыр шэдым хэувамэ

Ди гъунэгъу лIым езым къемыдэIуэжу шыд иIэт, ерыщрэ зричам къыпхуэмыгъэувыIэу, къэувыIамэ - узэгуэудами и пIэм пхуимыгъэкIыжу. Си дэлъхуитIри дзэм дашауэ ди адэр сымаджэти, унагъуэм щIалэ цIыкIу къалэнхэри щызесхьа къэхъуащ, илъэс 13-14 сыхъурт абы щыгъуэ... Шыдыр шыдыгум щIэщIауэ къеIысхырт гъунэгъум, пхъэнкIий иридэсшыну, псы кърисшэну. ЩыщIэпхъуэр къысфIэIуэхужтэкъым - еша нэужь, сэри фIыуэ сыриудэкIауэ, нэхъ щэху хъужырт, ауэ дыкIуэм дыкIуэуэрэ шэд куу дыдэ е куэншыб идзыпIэм и курыкупсэм деж къэувыIэнти, уелъэIукIи, укIийкIи зыпхуимыгъэхъейуэ щытт. 

            Дапхуэдиз дэкIами, абы лъандэрэ шэч къызытезмыхьэжым щыщщ: шыдым хуэдэу зизыгъанэ цIыху щыIэщи, абы фIэкIа Iэмал зимыIэ слъэгъуакъым! Ухуейм - щабэу епсалъэ, ухуейм зэрыкъуаншэр (е и Iуэху нэхъ Iей зэрыхъунур, е а ищIэ-илэжьыр зэрымыхъунур, и цIыху щытыкIэ-и хьэлыр зыми зэремыщхьыр) жеIэ, гурыгъаIуэ, гъэшынэ... и лэжьыгъэм щыщ хуэщIэ, дэIэпыкъу, сымаджэщым лъэфи щIэгъэгъуалъхьэ, и сабийм зэрыхущытым Iей защIэ фIэкI къызэрыримыкIуэнур и нэм хущIэIу, илI щIэзыукIыхьым бгъэдэсмэ зэи и щхьэ къызэрыхуэмыIэтынур жеIэ... Лэжьыгъэ къимылъыхъуэу щысмэ, езыр зыми зэрамыгъэшхэнур гурыгъаIуэ - зыри къикIынукъым. Шыдыр шэдым хэувамэ - хэтынуращ, зигъэпсэхуу, гупсысэу... 

Хырырет. 

              P.S. (Раst'a Ships)... Е и гъусэу ухэтыну ухуеймэ - уэри хэт.  

Гъунэгъу шыдыр и пIэм сэ схуигъэкIыжыртэкъым, - лIыжь е щIалэ цIыкIу блэкIыу къытхуэзамэ, ерагъыу ирагъэжьэжырт.